Meest gestelde vragen Ruimtelijk Ontwikkelperspectief
De gemeente heeft de meest gestelde vragen over het Ruimtelijk Ontwikkelperspectief verzameld. Op deze pagina vindt u de antwoorden over onderwerpen die gaan over het ontstaan en de inhoud van het ROP en over de het proces en de stappen naar besluitvorming.
Ontstaan en inhoud
Wat is het Ruimtelijk Ontwikkelperspectief Smallingerland?
Het Ruimtelijk Ontwikkelperspectief Smallingerland (ROP Smallingerland) laat zien waar en hoe de gemeente Smallingerland ruimte wil geven aan wonen, werken en energie. Dit zijn de drie grootste ruimtelijke opgaven voor onze gemeente. We zoeken ruimte voor woningen, voor bedrijven en voor de opwek van duurzame energie. Daarbij houden we rekening met wat we waardevol vinden in de gemeente. Ook kijken we waar we ontwikkelingen kunnen combineren.
De drie ruimtelijke opgaven zijn niet nieuw. Een paar jaar geleden hebben we onze Omgevingsvisie opgesteld. Daarin staan al onze ambities, ook voor wonen, werken en energie. In de Omgevingsvisie hebben we opgeschreven wat we willen en wat we daarvoor nodig hebben. In het ROP koppelen we die ambities aan verschillende gebieden in Smallingerland. In het kort: van wat we willen naar waar en hoe we dat willen.
Waarom heeft de gemeente een Ruimtelijk Ontwikkelperspectief opgesteld?
De gemeente heeft een Ruimtelijk Ontwikkelperspectief opgesteld omdat we zuinig zijn op onze ruimte en omdat de gemeente de komende jaren zal groeien. We willen een goed plan voor het verdelen van de ruimte die we nodig hebben voor wonen, werken en energie. Want deze drie opgaven vragen in onze gemeente de meeste ruimte.
Over deze drie opgaven hebben we afspraken gemaakt met de buurgemeenten en met de provincie Fryslân. In onze Omgevingsvisie hebben we deze opgaven en ambities vastgelegd. We kunnen dus niet zomaar kiezen waar we wat zouden willen. Bovendien is er weinig ruimte. Niet alles kan overal. We moeten daarom goed nadenken over waar we de nodige woningen, bedrijventerreinen en opwek van duurzame energie een plaats willen geven. Want we gaan zorgvuldig om met ons landschap, met Drachten en de 13 dorpen.
In het ROP geven we aan hoe we de ruimte voor wonen, werken en energie op een goede manier kunnen verdelen.
Hoe is het Ruimtelijk Ontwikkelperspectief tot stand gekomen?
We hebben eerst informatie verzameld over de afspraken die we als gemeente met de buurgemeenten en de provincie hebben gemaakt over wonen, werken en energie. We hebben ook gekeken naar de vragen die we kregen over wonen, werken en energie van investeerders, projectontwikkelaars en andere partijen. Verder hebben we gekeken naar mogelijke trends en ontwikkelingen die we de komende jaren kunnen verwachten, zoals de mogelijke komst van de Lelylijn of een eventuele verhoging van het waterpeil in het veengebied in onze gemeente. Op basis van al deze informatie hebben we een concept van het Ruimtelijk Ontwikkelperspectief Smallingerland opgesteld.
Dit concept-ROP hebben we besproken met de inwoners van alle dorpen en van Drachten. Ook hebben we een onderzoek gedaan naar de omgevingseffecten van de te maken keuzes. Dit onderzoek is verplicht vanuit de Omgevingswet. In dit onderzoek zijn verschillende scenario’s onderzocht voor de verdeling van de ruimte voor wonen, werken en energie.
De resultaten van de gesprekken en van het onderzoek worden verwerkt in het ontwerpversie van het Ruimtelijk Ontwikkelperspectief Smallingerland. Het college besluit hier binnenkort over. Na besluit start de zienswijzeperiode en mag iedereen daarop een officiële reactie (zienswijze) indienen.
Hoe heeft de gemeente keuzes gemaakt voor wonen, werken en energie?
De keuzes in het Ruimtelijk Ontwikkelperspectief zijn gebaseerd op drie uitgangspunten die we ook in onze Omgevingsvisie hebben benoemd:
Het gaat om:
- Inclusief: ontwikkelingen in Smallingerland leveren een sociaal-maatschappelijke bijdrage aan de toekomst van onze gemeente
- Ruimtelijk beleid is ook sociaal beleid. En ruimtelijke keuzes zijn dus ook sociale keuzes. We zorgen ervoor dat bij alle keuzes we aandacht hebben voor de meerwaarde ervan voor de samenleving. Onder andere door te kiezen voor geleidelijke groei en door altijd ruimte te reserveren voor bijvoorbeeld water en groen, sport, spel en ontmoeting in de buurt.
- Duurzaam: ontwikkelingen in Smallingerland leveren een duurzame bijdrage aan de toekomst van onze gemeente
- Duurzame ruimtelijke keuzes vertalen zich op 2 manieren: in zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik en in klimaatbestendigheid. Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik betekent dat we zoveel mogelijk kiezen voor inbreiden, herstructureren en het combineren van functies, zodat we “meer met minder” mogelijk kunnen maken. Duurzaam is ook zorgen dat onze ruimtelijke keuzes toekomstbestendig zijn en rekening houden met klimaatverandering. Dit betekent dat we het principe van bodem en water sturend hanteren. Bodemomstandigheden en waterhuishouding zijn daarmee erg bepalend voor waar we wel en niet bouwen of aangepast bouwen.
- Identiteit: ontwikkelingen in Smallingerland leveren een landschappelijke bijdrage aan de toekomst van onze gemeente
- Ons landschap en de identiteit van de 13 dorpen en Drachten is de basis voor de ontwikkeling van de gemeente. We kiezen er niet voor om het landschap sturend te laten zijn voor waar ontwikkelingen wel of niet kunnen. Het landschap van houtsingels is ons namelijk net zo lief als het landschap van de veenpolders, Het landschap en de identiteit is wel bepalend voor hoe ontwikkelingen vorm krijgen.
Naast de bovenstaande uitgangspunten is uiteraard ook gekeken naar de meer specifieke spelregels die gelden rond ruimtelijke ordening. Onze keuzes moeten bijvoorbeeld ook passen binnen de provinciale omgevingsverordening, de ladder van duurzame verstedelijking en de Omgevingswet.
Gaat het Ruimtelijk Ontwikkelperspectief alleen over wonen, werken en energie?
Het ROP gaat vooral over wonen, werken (bedrijven) en de opwek van duurzame energie. De grootste vraag naar ruimte komt namelijk van deze drie opgaven. Maar we hebben ook aandacht voor andere vragen, zoals de aanleg van fietspaden en de kwaliteit van ons landschap. En we kijken bijvoorbeeld ook naar de mogelijkheden om bestaande bedrijventerreinen aantrekkelijker en groener te maken.
Waarom wordt er in het Ruimtelijk Ontwikkelperspectief onderscheid gemaakt tussen mogelijke ontwikkelingen die spelen in de komende 10 jaar en in de periode daarna (tot 2050)?
Voor de komende jaren hebben we als gemeente al afspraken gemaakt over hoeveel woningen, bedrijventerreinen en ruimte voor duurzame energie we in ieder geval zullen realiseren. We kunnen dus de komende 10 jaar goed overzien. De afspraken die we hebben gemaakt zijn gebaseerd op onafhankelijke onderzoeken. Deze onderzoeken naar verwachte behoefte aan woningen, bedrijventerreinen en duurzame energie worden periodiek in regionaal verband, meestal in opdracht van de provincie, opgesteld.
Voor de lange termijn kunnen we de ruimtevraag lastig inschatten. De vraag naar woningen, werken (bedrijven) en energie is moeilijk te voorspellen en is van veel factoren afhankelijk waar wij geen invloed op hebben. Hoe verder wij vooruitkijken hoe onzekerder de vraag wordt. Toch kijken we wel vooruit. Zo voorkomen we dat later spijt krijgen van de keuzes die we nu maken.
Daarom hebben wij ook een doorkijk gemaakt naar 2050 en gekeken waar mogelijke ontwikkelingen nu al aanleiding geven om op in te spelen. Dus houden we bij het maken van de keuzes bijvoorbeeld nu al rekening met een mogelijke komst van de Lelylijn.
Hoe zijn de verschillende deelgebieden in het ontwikkelperspectief gekozen?
De verwachte vraag naar woningen, bedrijventerreinen en duurzame opwek van energie is niet in alle gebieden in onze gemeente even groot. Onze visie op de ruimtelijke ontwikkeling van Smallingerland en de wettelijke of afgesproken spelregels voor ruimtelijke ordening waar wij ons aan te houden hebben, maken daarnaast dat niet in alle gebieden in dezelfde mate ruimte is voor het realiseren van woningen, bedrijventerreinen of opwek van duurzame energie.
Daarom hebben we in dit Ruimtelijk Ontwikkelperspectief ook een gebiedsgerichte uitwerking gemaakt. Zo zijn we in staat om vanuit een totale blik op elk gebied de verschillende opgaven te bekijken, te verbinden en de volgorde te bepalen. We hebben de indeling van de deelgebieden gebaseerd op:
- Overeenkomstige functies in de huidige situatie;
- Verwachte vergelijkbare dynamiek en/of veranderingen in de toekomst.
Dit heeft geleid tot 11 deelgebieden voor heel gemeente Smallingerland.
Is al bepaald waar de woningen, bedrijventerreinen en zonneparken binnen een deelgebied precies gaan komen? En heb ik als inwoner nog inspraak op deze keuze?
Waar we al concreet kunnen zijn, hebben we dat ook aangegeven. Dat geeft duidelijkheid. Als we concreet zijn, is dat omdat er al afspraken zijn gemaakt of omdat uit de gesprekken en het omgevingsonderzoek duidelijk een locatie naar voren komt.
Maar voor veel van de voorgestelde ontwikkelingen in het ROP, zijn echter nog geen precieze locaties door de gemeente bepaald. Vaak zijn zoekgebieden aangegeven. We gebruiken dan de ontwikkelprincipes uit het ROP om te bepalen hoe de ruimtelijke opgaven waar we mee worden geconfronteerd kunnen worden ingepast.
In hoeverre gaat mijn dorp of wijk door ontwikkelingen uit het Ruimtelijk Ontwikkelperspectief veranderen?
De gevolgen van het ROP verschillen per dorp of wijk. In de deelgebieden waar veel ruimte wordt gezien om extra woningen, bedrijventerreinen en/of duurzame energie te realiseren, is de kans groot dat delen van dorpen of wijken op termijn zullen gaan veranderen.
Proces en stappen naar besluitvorming
Hoe zijn de inwoners betrokken bij het Ruimtelijk Ontwikkelperspectief?
In het voorjaar en de zomer van 2025 is uitgebreid gesproken met de inwoners van alle dorpen, van Drachten en met onze partners over de conceptversie van het ROP. De inbreng van deze gesprekken is meegenomen bij de ontwerpversie van het ROP.
In Boornbergum is, vanwege de vele ruimtelijke opgaven bij het dorp, ook een apart proces geweest met vertegenwoordigers van het dorp. In dit proces is gekeken naar de omvang van de opgaven en de ruimtelijke kaders.
Wat kan mijn inbreng op het Ruimtelijk Ontwikkelperspectief zijn?
Na een besluit van het college ligt de ontwerpversie van het ROP voor een periode van zes weken ter inzage. U kunt in deze periode een officiële reactie (zienswijze) indienen.
Daarnaast organiseren we op twee dagen verschillende inloopbijeenkomsten in De Lawei in Drachten. Tijdens deze bijeenkomsten kunt u uw vragen stellen over het ROP. Op smallingerland.nl/ruimtelijk-ontwikkelperspectief kunt u zien wanneer de bijeenkomsten zijn en hoe u zich kunt aanmelden.
Hoe gaat de gemeente om met mijn inbreng?
Van de bijeenkomsten met inwoners wordt een participatieverslag gemaakt. De ingediende zienswijzen worden gebundeld en van een antwoord voorzien in een reactienota. Tezijnertijd zal deze reactienota samen met het ontwerp-ROP worden vastgesteld door het college van B&W.
Hoe ziet het proces naar besluitvorming eruit?
Na besluit van het college ligt de ontwerpversie van het Ruimtelijk Ontwikkelperspectief ter inzage.
In dezelfde periode zal ook de gemeenteraad haar wensen en bedenkingen kenbaar maken. Ook beoordeelt de onafhankelijke Commissie voor de mer of we het onderzoek naar de omgevingseffecten goed hebben gedaan.
Uiteindelijk stelt het college van Burgemeester en Wethouders het Ruimtelijk Ontwikkelperspectief vast. Het Ruimtelijk Ontwikkelperspectief is een programma onder de Omgevingswet. In deze wet is vastgelegd dat het college van B&W een programma vaststelt.